Glottodydaktyka dla rodzica

czytanie małych dzieci

Glottodydaktyka- film

Już z 3 letnim dzieckiem można rozpocząć zabawę z literkami. (Podkreślam słowo zabawa a nie nauka). Polecam do tego klocki logo. Są to plastikowe prostopadłościany, na których znajdują się 4 warianty liter: drukowane: mała i duża oraz pisane: mała i duża – umieszczone w liniaturze (czyli tak jak w zeszycie w linie). Dzieci najpierw bawią się tymi klockami, budując pociąg, wieżę. Po jakimś czasie pytają jak nazywa się dana litera, próbują ułożyć swoje imię. I tak zaczyna się nasza zabawa. Poszukiwanie litery, układanie podpisów do loteryjki obrazkowej (klocki z odpowiednimi literkami kładziemy na podpis obrazka).

Ważną zabawą jest prawidłowe wymawianie głosek. Zauważyłam, że w zabawkach interaktywnych, filmach i bajkach edukacyjnych nieprawidłowo wymawia się głoski na przykład zamiast: b, słychać „be” lub „by”, zamiast „g”  jest „gje” lub „gy”.  To bardzo utrudnia naukę czytania.  Są głoski, które wymawiamy bardzo krótko, aby nie dodawać -y i to są: k, l, b, d, p, g, t, cz, ł, ą, c, ć, dz, dź, dż, ę, j, ń oraz takie, które można wymawiać długo:i,y,a,ch,e,f,m,n,o,r,s,sz,ś,u,w,z,ż, ź. Głoski można wymawiać wpatrując się w lusterko. Głoski wymawiamy bardzo wyraźnie. Ta zabawa wyrobi nawyk dbałego wypowiadania się.

Lewa i prawa strona

Z doświadczenia wiem, że nauczyciele wprowadzają te ćwiczenia dopiero w wieku około 5 lat. Rodzice mogę jednak bawić się z dzieckiem w lewo prawo dużo wcześniej. Można dziecku dać bransoletkę, którą się nosi „tylko na lewej stronie”. Podczas zabaw na dworze można poprosić dziecko, aby sprawdziło, z której strony puka mu serduszko. (można tam przykleić naklejkę). Podczas spacerów posługujmy się zwrotami: na prawo, na lewo.  Dlaczego to jest takie ważne? Czytamy i piszemy od lewej do prawej strony.

Mówimy sylabami.

Pracując w szkole podstawowej zauważyłam, że niektóre dzieci nie wysłuchują poszczególnych głosek. To znaczy jeśli mówię: k – a-j-a-k. Dziecko nie potrafi połączyć głosek i powiedzieć kajak. W szkole nazywa się to zaburzeniem słuchu fonemowego i mówi się o niedojrzałości szkolnej.  Niestety dziecko wtedy ma bardzo trudny proces do przejścia. Zniechęca się, widząc jak rówieśnicy robią postępy w czytaniu. Dlatego słuch ten zaczynamy ćwiczyć wcześniej:

1) Najpierw my mówimy sylabami potem dziecko powtarza co usłyszało. Na początku są to wyrazy, później całe zdania.

2) Utrudniamy dziecku zabawę i po każdej sylabie na przykład klaszczemy, robimy obrót, przybijamy piątkę. Oczywiście dziecko może robić te utrudnienia.

3) Na tym etapie dziecko mówi do Ciebie sylabami. Zabawa w sklep i kupowanie produktów sylabami.

4) Dziecko mówi sylabami z utrudnieniami to znaczy, że po każdej czynności musi wykonać jakiś ruch na przykład: podskoczyć, cmoknąć, złapać się za nos. Maksymalnym utrudnieniem jest to, że po każdej sylabie trzeba wypowiedzieć jakąś sylabę: (ta) kra- (ta)- sno -(ta)- lu- (ta) – dek -(ta).

5) Bawimy się w składanie wyrazów typu: dom – ek, kot – ek, dom – ki, miś – ek- tak zwana synteza morfemowa.

6) Można podzielić też wyrazy nietypowo na przykład: zeg – ar- ek, tel – ew – iz – or. Dziecko składa wyrazy. To jest synteza logotomowa.

7) A teraz czarownica zaczarowała mamę i mama nie może wymówić ostatniej głoski. Oczywiście dziecko może mamie pomóc wypowiadając tę głoskę i cały wyraz. Potem mama nie może wymówić pierwszej głoski.

8) Dążymy do tego, aby dziecko było w stanie najpierw usłyszeć wszystkie głoski w wyrazie a następnie samo przegłoskować dowolny wyraz.

Z doświadczenia wiem, że nauczyciele w swojej edukacji stosują tylko podział na sylaby i podział na głoski. To jest duży przeskok między jednym a drugim.  W glottodydaktyce podobają mi się pośrednie kroki. Pozwalają dziecku łagodnie przechodzić etapy i na bieżąco diagnozować trudności.

Czytamy ślizgając się po literkach.  Zaczynamy od wyrazów dwu trzy- literowych np. wydłużając aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa łączymy z sssssssssssssss – razem AS, ooooooo łączymy z krótkim d – OD.

prywatne przedszkole poznań

I pamiętajmy o tym że „nauczać można słowami a wychowywać tylko przykładem”. Choćby nie wiem jak dobra metoda jak drogie i wspaniałe pomoce do nauki to dziecko naśladuje najważniejsze dla siebie osoby. Jeśli Wy czytacie dziecko też będzie czytało. Czynność tą będzie kojarzyło z czymś przyjemnym, relaksacyjnym.

Barbara Przybyszewska

glottodydaktyk, nauczyciel wychowania przedszkolnego i wczesnoszkolnego, dyrektor Trele Morele

 

2014-11-19 09.59.17